Rolnictwo w Polsce i na świecie

Biopaliwa w Polsce

2008-11-09T04:38:00.000-08:00

Już przed II wojną światową i w okresie powojennym w Polsce produkowano i stosowano w ilościach przemysłowych etanol jako dodatek do benzyn. Praktycznie przez caty ten okres brak byto jednoznacznych i stabilnych uwarunkowań prawnych w zakresie wykorzystania etanolu, a od początku lat 90. XX w. - bioetanolu.

Z dużymi perturbacjami rozwijał się też polski rynek estrów, bazujący na oleju rzepakowym (rzepak stanowi 95-97% upraw roślin oleistych w Polsce), który na skalę przemysłową zaistniał na przełomie 2004 i 2005 r. Wtedy też podjęto produkcję estrów w Rafinerii Trzebinia. Uruchomiona produkcja przeznaczana była początkowo na eksport, a w niewielkich ilościach na rynek krajowy jako paliwo B20 (z ok. 20% udziałem estrów). Natomiast rozporządzenie dotyczące jakości biokomponentów i biopaliw, zostało ogłoszone dopiero w październiku 2006 r., stanowiąc podstawę prawną do ich krajowego wykorzystania. Zbyt późne ogłoszenie tego rozporządzenia w stosunku do pojawienia się na rynku B20 spowodowało pewne niepokoje producenta i zagrożenie nałożenia na niego wysokich kar.
W latach 2004-2006 obowiązywało dość korzystne rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwolnień z podatku akcyzowego, z jednej strony promujące biopaliwa, z drugiej krytykowane przez producentów i inwestorów za okres obowiązywania (możliwość zmiany przez rząd w każdym momencie). W tym czasie funkcjonowały progi zwolnień akcyzowych wynoszące:

1,5 zł/l - za każdy litr biopaliwa zawierającego 2-5% biokomponentu;
1,8 zł/l - za każdy litr biopaliwa zawierającego 5-10% biokomponentu;
2,2 zł/l - za każdy litr biopaliwa zawierającego powyżej 10% biokomponentu.

Ze względu na tak wysokie zwolnienia akcyzowe Rafineria Trzebinia jako jedyna produkowała z dużym powodzeniem rynkowym biopaliwo B20. Po wejściu Polski do UE i stopniowym przyjmowaniu jej uwarunkowań prawnych (m.in. Dyrektywa 2003/30/EC), zaczęły stopniowo ożywać nadzieje na biopaliwa jako źródło zarobku wśród plantatorów, przetwórców i inwestorów. Potencjalne zainteresowanie biopaliwa-mi przekładało się na planowane inwestycje o zdolnościach produkcyjnych sięgających ok. 1,5 min ton/rok dla estrów i ok. 0,5 min ton/rok dla bioetanolu (dla zwolnień akcyzowych 1,5-2,2, zł/l biokomponentu).
Rozpoczęto wzmożone prace, początkowo nad nowelizacją ustawy o biopaliwach ciekłych i biokompo-nentach z 2003 r., a potem nad nową ustawą. Ostatecznie powstał szereg aktów prawnych, które znacznie przybliżyły Polskę do uwarunkowań UE.
Uchwalone 25 sierpnia 2006 r. ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz o systemie monitorowania i kontrolowania paliw miały na celu dostosowanie polskiego prawa do rozwiązań UE i umożliwienie osiągnięcia 5,75% udziału biokomponentów w rynku paliw transportowych w docelowym 2010 r. Przyjęta ustawa o biokomponentach i biopaliwach ciekłych zastąpiła wadliwy -pod względem prawnym - dokument z 2 października 2003 r. o biokomponentach stosowanych w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych. Za organizację i kontrolę jakości paliw ciekłych odpowiada jednocześnie uchwalona nowa ustawa o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw ciekłych i biopaliw ciekłych, która zastępuje „imienniczkę" z 23 stycznia 2004 r. Obie nowo powstałe ustawy weszły w życie 1 stycznia 2007 r.

Na rynku europejskim nie można, za wyjątkiem Polski, Szwecji i Czech, sprzedawać paliwa zawierającego ponad 5% biokomponentów. Ustawodawca przyjął zasadę, że udział biokomponentów do 5% stanowi paliwo standardowe, które nie musi być oznakowane w sposób specjalny. Dopiero w przypadku zwiększenia tego udziału ma być sprzedawane w specjalnie oznakowanych dystrybutorach. Dystrybutory używane na stacjach muszą być oznakowane w sposób umożliwiający identyfikację rodzaju biopaliwa i procentowego udziału w nim biokomponentów.
Ustawa narzuciła też pewne ograniczenia dotyczące wykorzystania surowców do produkcji biopaliw. Wprowadzono ustawowy wymóg, aby surowce rolnicze do produkcji biokomponentów były pozyskiwane z gospodarstw rolnych położonych na obszarze co najmniej jednego państwa UE, na podstawie umowy o kontraktacji albo z własnej działalności. Surowce do produkcji biokomponentów z innych źródeł mogą stanowić nie więcej niż 25% w skali roku.
Ważnym pojęciem tego aktu prawnego są wybrane floty pojazdów, czyli grupa co najmniej 10 pojazdów, ciągników rolniczych lub maszyn wyposażonych w silniki przystosowane do spalania biodiesła. Stosowane w nich paliwo będzie miało dużą zawartość biokomponentów. Zgodnie z ustawą, floty komunikacji miejskiej, służby zdrowia czy firmy transportowe zyskały prawo korzystania z paliw o większym dodatku biokomponentów niż te, które są dopuszczone do powszechnego obrotu. W wybranych flotach można będzie używać paliwo niespełniające standardów, takich jak w przypadku biopaliwa wprowadzanego do normalnego obrotu handlowego, które dostosowane są do normy EN 14214. Właściciel lub użytkownik floty powinien zgłosić do Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zamiar stosowania takiego biopaliwa.

Co nowego?
W 2008 r. w Polsce po raz pierwszy zaczął obowiązywać Narodowy Cel Wskaźnikowy (NCW), ujmujący obligatoryjnie udział energii biopaliw transportowych w paliwach transportowych ogółem i nakładający wysokie kary za nieosiągnięcie wartości wskaźnikowej. System kar zadziałał dość efektywnie bardzo zwiększonym wykorzystaniem biokomponentów i wzrostem NCW do ok. 2,3% w lutym 2008 r., tak że jego wartość w marcu zbliżyła się do obowiązującego 3,45%. Natomiast w ustawie nie jest określone jak NCW ma być osiągnięty: czy każde z biopaliw ma mieć minimalny udział, czy można np. osiągnąć udział stosując jeden rodzaj biopaliwa.
Do 2005 r. to bioetanol zdecydowanie wpływał na generowanie wartości wskaźnika energetycznego wykorzystania biopaliw w paliwach ogółem. Natomiast w 2008 r. coraz większe staje się znaczenie biodiesla. Wynika to z kilku aspektów:

definicji biopaliwa jako paliwa zawierającego powyżej 5% objętości biokomponentu;
prawnej możliwości sprzedaży biopaliw estrowych o dużej zawartości biokomponentu, np. B20 -20%, B100 - 100%;
braku możliwości sprzedaży paliw bioetanolowych o zawartości powyżej 5% bioetanolu na naszym rynku (np. E7, E10 czy E85), ze względu na opóźniający się brak zgody Komisji Europejskiej;
spełnienie nawet minimalnej wartości 3,45% przez bioetanol wymagałoby bezprawnego (w obecnych warunkach) dolania do benzyny powyżej 5% bioetanolu!

Mamy zatem pewną degradację biokomponentu jakim jest bioetanol. Powoduje to niezadowolenie, szczególnie wśród producentów destylatu rolniczego i bioetanolu. Krajowe zdolności produkcyjne tego biokomponentu są obecnie ok. 4 razy większe od aktualnych możliwości wykorzystania, których górna granica uwarunkowana jest prawnie (ograniczona) . Potrzebne byłyby silne naciski na KE, aby decyzje odnośnie np. E7, E10 czy E85 podjęła jak najszybciej. Swego czasu, dzięki wysiłkom Rafinerii Trzebinia, udało jej się, mimo pewnych problemów, osiągnąć sukces w przypadku B 20. Kto ma naciskać w sprawie E7 czy E85? Razem z gorzelniami zainteresowanych jest ok. 200-250 firm! Jeżeli w tym roku nie uzyskamy zezwolenia, to w przyszłym ester metylowy oleju rzepakowego jeszcze bardziej ugruntuje się w miejsce bioetanolu w wypełnianiu NCW

Źródło: AGROmechanika

Agregat uprawowy

2008-11-09T04:29:00.000-08:00

Prawidłowe ustawienie agregatu uprawowego to pierwszy krok do należytego przygotowania pola pod zasiewy. Zobaczmy na przykładzie biernego agregatu uprawowego Germinator firmy Kongskilde, że mimo prostej budowy jest w nim kilka ważnych punktów do regulacji.

Odpowiednie przygotowanie pola do siewu jest jednym z najważniejszych elementów w uprawie. Od prawidłowego kiełkowania zależy dalszy wzrost rośliny, a w efekcie końcowym - wysokość plonu, który ma bezpośredni wpływ na uzyskane wyniki ekonomiczne. Zainwestowane w zakup Germina-tora środki finansowe mogą być również czynnikiem redukcji kosztów (paliwo, czas) oraz elementem znacząco podnoszącym jakość wykonanych zabiegów uprawowych.
Przyjrzyjmy się Germinatorowi, bo mimo iż jest on zaliczany do grupy agregatów biernych, posiada kilka ciekawych rozwiązań technicznych, o których warto wiedzieć.

Sprawdzone elementy
W agregacie uprawowym Germinator zastosowano rozwiązania techniczne, które na pierwszy rzut oka nie wyróżniają go spośród szeregu podobnych konstrukcji. Tak jak w każdym agregacie zaczepianym, mamy do czynienia z układem transportowym składającym się z kół podnoszonych i opuszczanych siłownikami dwustronnymi oraz siłowników składających boczne sekcje robocze.
Elementami roboczymi są: wał przedni, belka planująca, sekcje z zębami oraz wały tylne (kilka rodzajów do wyboru, fot. 1). Pisząc o sekcjach roboczych, należy podkreślić, że w przypadku Germina-tora liczba zębów przypadająca na 1 m2 wynosi co najmniej 19 sztuk.

Pola robocze są „utrzymywane" w glebie za pomocą siłowników jednostronnych, a gdy zajdzie potrzeba mogą być bez trudu zdemontowane za sprawą szybkozłączy. Zastosowanie wałów na przedzie i tyle agregatu ma przede wszystkim utrzymać jednakową głębokość pracy zębów, która maksymalnie może wynosić 8 cm. Umieszczona za przednim wałem listwa planująca, ma za zadanie wyrównanie pola oraz skruszenie brył.
Wymienione wyżej elementy robocze nie osiągałyby takich efektów w polu, gdyby nie zależność, jaką dostrzegli projektanci w firmie Kongskilde. Konstrukcja Germinatora jest tak stworzona, aby siłę uciągu skierować na redliczki zębów i wykorzystać ją do precyzyjnego prowadzenia w glebie. Rozwiązanie to chronione jest patentem.

Zanim wyjedziesz w pole
Germinator ma dwa ustawienia, których regulację należy wykonać w obejściu, zanim jeszcze wyruszymy na pole. A to dlatego, że czynności te mogą wymagać poświęcenia większej ilości czasu oraz zastosowania specjalistycznych narzędzi (np. klucz dynamometryczny).

Pierwsza z nich to ustawienie wysokości na jakiej znajduje się zaczep dyszla transportowego (jak już wspomnieliśmy wcześniej Germinator jest maszyną zaczepianą i już sam moment agregowania go do ciągnika zmusza nas do wyboru jednej z trzech pozycji). W przypadku używania do pracy tylko jednego ciągnika regulacja ta wykonywana jest tylko raz, podczas pierwszego uruchomienia agregatu. Drugie ustawienie, które wymaga poświęcenia większej ilości czasu i lepiej wykonać je w warsztacie, to zmiana liczby, a co z tym idzie, położenia zębów spulchniających. Fabrycznie agregat ma zamontowaną maksymalną liczbę zębów, jaka gwarantuje intensywne mieszanie gleby. Jednak rolnik może to ustawienie zmienić, wybierając jedną z trzech możliwości. Dla ułatwienia, producent na ramie pól, na których są montowane zęby, zaznaczył miejsca symbolami (X, 4, 0) odpowiadającymi żądanemu położeniu (fot. 3). Przy mocowaniu zębów w nowym położeniu należy pamiętać, że trzeba dokręcać je zgodnie z instrukcją - kluczem dynamometrycznym, z silą wynoszącą 60-65 Nm.

Kolejny etap prawidłowego ustawienia maszyny rolniczej Germinatora odbywa się już na polu przeznaczonym do uprawy. Pierwszą czynnością, jaką powinniśmy wykonać po rozłożeniu agregatu, jest odpowiednie ustawienie siłowników dociskających elementy robocze, używając zaworu umieszczonego na ramie. Siłowniki te powinny być wysunięte do miejsca oznaczonego przez producenta jako optymalne, gwarantujące odpowiedni nacisk (fot. 4). Po tej czynności najlepiej przejechać kilka metrów, aby zobaczyć efekty pracy. Jeśli na uprawionej powierzchni zauważymy ślady kół ciągnika to znak, że należy dokonać korekty ustawień spulchniaczy. Te możemy regulować, rozsuwając lub zsuwając je i dopasowując do szerokości tylnej opony ciągnika (fot. 2). Głębokość pracy regulujemy bezstopniowo za pomocą korby. Jeśli ciągniki rolnicze współpracujące z Germinatorem mają na tyle bliźniaki, istnieje możliwość zamontowania jeszcze dodatkowych dwóch spulchniaczy.
Głębokość pracy zębów agregatu, tak jak w przypadku spulchniaczy śladów, bezstopniowo ustawia się za pomocą korby, którą dla zwiększenia precyzji i lepszego określenia głębokości jest wyposażona w prostą podziałkę cyfrową (fot. 5). Belka planująca jest jedynym elementem roboczym, który jest ustawiany stopniowo. Istnieje kilkanaście pozycji, w jakich można ją ustawić - regulowana jest jej odległość od powierzchni uprawianego pola oraz kąt natarcia (fot. 6).

Źródło: AGROmechanika